Pelkoppel

Een pelkoppel (of pelgang) is het complete mechanisme in een pelmolen dat speciaal is ontworpen om graankorrels (van oudsher vooral gerst tot gort) van hun harde kafjes of doppen te ontdoen.

In tegenstelling tot een regulier maalkoppel—waarbij het graan tussen twee stenen tot meel wordt vermalen—werkt een pelkoppel heel anders. Het bestaat uit drie hoofdonderdelen:

• Het doodbed (de ligger): Dit is de onderste, vaste vloer van het pelkoppel. Bij een traditionele Nederlandse pelmolen is dit geen zware steen, maar een stilstaande houten of ijzeren plaat. Omdat deze bodem absoluut niet meedraait, wordt hij het 'doodbed' genoemd.
• De loper: Dit is de bovenste, zeer zware zandsteen (meestal gemaakt van Bentheimer zandsteen). Deze steen draait met een aanzienlijk hoger toerental rond dan een gewone meelsteen om genoeg centrifugale kracht op te wekken.
• Het pelblik: Een cilindervormige trommel (de mantel) van ijzerblik die nauwsluitend om de loper heen staat. Dit blik is van buiten naar binnen geperforeerd, waardoor de binnenkant als een grove rasp werkt.

De werking
De graankorrels worden via het kropgat (de centrale opening) op de draaiende loper gestort. Door de enorme middelpuntvliedende kracht en de luchtstroom van de snel roterende steen worden de korrels direct naar de buitenkant geslingerd.

In de krappe ruimte tussen de loper en de mantel worden de korrels met grote kracht tegen het ruwe pelblik gewreven. Hierdoor stroopt het harde vliesje of dopje van de korrel af, zonder dat de kern breekt of tot meel vergaat. De losse doppen en het meelstof vliegen door de gaatjes van het blik en worden met een waaier (ventilator) afgezogrn, terwijl de schone, blanke graankorrels overblijven.

Klik op vorige pagina om terug te gaan