Het luiwerk is het interne hijsmechanisme van een korenmolen. Hiermee hijst de molenaar zware zakken graan vanaf de wagen of de begane grond omhoog naar de zolder waar het graan in de maalbakken gestort moet worden.
De werking berust op het benutten van de windkracht die de draaiende molen toch al levert. In de kap of bovenin de molen ligt een horizontale as: de luias. Om deze as zit het hijstouw gewikkeld, dat via luiluiken in de verschillende zolders naar beneden hangt.
Zodra de molenaar aan een bedieningstouw (het luitouw) trekt, wordt de luias via een hefboomconstructie tegen een draaiend onderdeel van de molen geduwd (zoals de bovenas of een speciaal wrijvingswiel). Door de wrijving of doordat tandwielen in elkaar grijpen, begint de luias te draaien en windt het touw zich op. De zak graan gaat omhoog. Zodra het luitouw wordt losgelaten, ontkoppelt het mechanisme direct en stopt het hijsen.
De naam komt van het werkwoord 'luien' (of 'hijsen'). Naast het hijsen op windkracht kan het systeem vaak ook met de hand worden bediend (met een gaffelwiel of handspaak) wanneer de molen stilstaat.
Klik op vorige pagina om terug te gaan